Een eenmanszaak is voor veel Belgische ondernemers de eenvoudigste manier om te starten. Je hebt geen startkapitaal nodig, je administratie blijft beperkt, en op een week tijd ben je officieel ondernemer. Toch zijn er valkuilen waar je goed van op de hoogte moet zijn voor je begint.
Wat is een eenmanszaak?
Bij een eenmanszaak is er geen scheiding tussen jou als persoon en je bedrijf. Je geniet van de winsten, maar bent ook met je privevermogen aansprakelijk voor schulden. Een falende investering kan je auto, je spaarrekening of zelfs je huis raken, tenzij je een verklaring van niet-vatbaarheid laat opmaken bij de notaris voor je gezinswoning.
Voor wie diensten verleent zonder grote investeringen, lage risico’s draagt en een redelijk inkomen verwacht (tot pakweg 60.000 euro winst per jaar), blijft de eenmanszaak fiscaal vaak interessanter dan een BV.
Stap 1: ondernemingsnummer aanvragen
Je gaat naar een erkend ondernemingsloket zoals Acerta, Liantis, Xerius of Securex. Daar registreer je je activiteiten via NACE-codes en krijg je een ondernemingsnummer in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Reken op 100 euro inschrijvingskost en een afspraak van een halfuur.
Kies je NACE-codes met zorg. Het gaat om vier-of-meercijfercodes die je activiteiten beschrijven. Te beperkt en je mag bepaalde diensten niet aanbieden, te ruim en de fiscus stelt vragen. Je boekhouder of het ondernemingsloket helpen je hierbij.
Stap 2: aansluiting bij sociaal verzekeringsfonds
Binnen 90 dagen na je start moet je aangesloten zijn bij een sociaal verzekeringsfonds. De minimumbijdrage als hoofdberoep bedraagt iets meer dan 800 euro per kwartaal in 2026. In het beginjaar mag je een voorlopige bijdrage berekenen op basis van een geschat inkomen.
Ben je student-zelfstandige of werk je je activiteit op in bijberoep, dan zijn de bijdragen lager. Beoordeel goed je situatie: je sociale rechten (pensioen, ziekteuitkering) zijn afhankelijk van wat je betaalt.
Stap 3: BTW-activering
Tenzij je activiteit vrijgesteld is, moet je een BTW-nummer aanvragen via de FOD Financien. Vanaf 1 januari 2025 ligt de drempel voor de vrijstellingsregeling op 25.000 euro omzet per jaar. Daaronder mag je facturen zonder BTW maken, maar je verliest het recht op aftrek.
Voor de meeste actieve ondernemers loont het om wel BTW-plichtig te worden. Je trekt de BTW op je aankopen af, en je facturen oogt professioneler. Je doet aangifte per maand of per kwartaal afhankelijk van je omzet.
Stap 4: zakelijke rekening en boekhouding
Een aparte zakelijke rekening is wettelijk verplicht zodra je BTW-plichtig bent. Reken op 5 tot 20 euro per maand voor een basisrekening bij KBC, BNP Paribas Fortis, ING of Belfius. Online banken zoals Qonto starten vanaf 9 euro per maand met sterke integraties met boekhoudsoftware.
Houd je facturen, bonnen en uitgaven van begin af aan goed bij. De fiscus eist 7 jaar bewaartermijn. Een tool zoals Yuki, Billit of Teamleader kost weinig en bespaart je later veel uitzoekwerk.
Voor- en nadelen
Het grootste voordeel is de eenvoud: lage opstartkosten, weinig administratie en directe toegang tot je winsten. Een eenmanszaak past goed bij freelancers, kleine consultants en ambachten die geen grote investeringen of vreemd kapitaal nodig hebben.
Nadelen zijn er ook: je betaalt personenbelasting tot 50 procent over je winst boven 46.440 euro, je staat hoofdelijk aansprakelijk en je hebt minder mogelijkheden om geld in je zaak te laten staan voor groei. Bekijk dan ook de switch naar een BV als je inkomen structureel boven 50.000 euro netto uitkomt.
